icon-white-7

“Svet treba gledati očima deteta.”

— Boris Berezovski

Opšta hirurgija

doctor-650534_1280

Hirurgija predstavlja granu kliničke medicine koja se striktno bavi proučavanjem i lečenjem bolesti koje se leče radom ruku hirurga i primenom mehaničkih sredstava tj. instrumenata. Operativna hirurgija, prema pristupu lečenja se može podeliti u četiri grupe:

– reparacija rana

– ekstirpacija obolelih delova ili celih tkiva i organa

– rekonstruktivna hirurgija i fiziološka hirurgija Kako bi mogao da se ostvari uspešan rad, pored manuelne spretnosti za hirurga, neophodno je da ima široko medicinsko obrazovanje, kao i poznavanje tehnike i tehnologije. Zbog napredka same hirurgije i sve većeg obima znanja i razvoja brojnih operativnih tehnika, a u cilju pružanja bolje medicinske usluge pacijentima, hirurzi se sve više specijalizuju za određene grane hirurgije, tako da dolazi do razvoja novih hirurških disciplina ili njihovih poddisciplina. Iz hiurgije su se danas izdvojile brojne grane, kao što su:

– maksilofacijalna hirurgija

– ortopedija

– plastična i rekonstruktivna hirurgija

– grudna hirurgija

– abdominalna hirurgija

– vaskularna hirurgija

– i druge brojne poddiscipline. Istorija hirurgije je stara koliko i istorija čovčanstva i medicine. Hirurgija se konvencionalno deli na preistorijsku hirurgiju, hirurgiju starog veka, srednjeg veka do renesanse, od renesanse do modernih vremena i savremenu hirurgiju.

Praistorija i stari vek

Primtivna operativna hirurgija je rađena instiktivno i iskustveno, kao npr. labavi zub je vađen, absces otvaran, krvarenje je zaustavljano od strane ljudi koji su bili u okruženju. U Vavilonu su obolele stavljali na trg gde su svi mogli da im priđu i ispituju, kako bi se našao onaj koji najviše može da pomogne. 1750 god.pne. na stubu je ispisan Hamurabijev zakonik u kome su predviđene nagrade i kazne za hirurge. Natpisi koji se nalaze na egipatskim grobnicama, a postavljeni su 2000-3000 g.pne. i opisuju lečenje preloma sa udlagama, vršenje cirkumcizije tj. obrezivanje, trepanacije lobanje – hirurško otvaranje lobanje, kao i amputacija ekstremiteta. U Indiji se istovremeno razvijala hirurgija, a neke zapisane operativne tehnike u Susruti se i danas primenjuju, kao što su rekonstrukcija nosa, rinoplastike, vezikolitotomije, incizije abscesa i opis hirurških instrumenata. Jevreji su se isticali u higijeni i preventivnoj medicini, Kinezi u akupunkturi.

U Grčkoj je najpoznatija od škola bila Hipokratova škola, koji je predavao i pisao o hirurgiji (Corus Hipocraticum). Opisao je imobilizaciju i ekstenziju, repoziciju luksaciju i lečenje rana kao i izreku “Vis mediacatrih naturae”- moć prirode je velika. Grčku medicinu nasleđuje i unapređuje Aleksandrijska škola progresom u anatomiji sa podvezivanjem krvnih sudova i elektivnim operacijama. Od 150 g.pne. počinje grčko-rimska medicina koju predstavljaju Galen i Celzus. Nakon pada rimske imperije hirurški centar postaje Vizantija.

Savremena hirurgija

U savremenoj hirurgiji naučna otkrića koja su omogućila i doprinela današnjem razvoju hirurgije jesu: – Anestezija koja je otkrivena 1844. Godine, a Horace Wels i 1846 W.T. Morton izvode inhalacionu anesteziju u Opštoj bolnici u Massachusettsu. – Asepsa i antisepsa, obavezno pranje ruku pre ginekološkog pregleda uvodi Ignacz Semmelweis, mađar, akušer u Beču, čime je smanjena smrtnost, a Louis Pasteur 1850 postavlja teoriju po kojoj su izazivači infekcija bakterije, dok Josef Lister 1867. godine ova saznanja uvodi u hirurgiju.

– Rentgen 1895. godine uvodi novi vid dijagnostike, radiografiju.

-Transfuziju krvi omogućio je Karl Landstainera kada je otkrio aglutinaciju eritrocita pod uticajem seruma drugog čoveka- tako da je omogućeno utvrđivanje krvnih grupa.

– Fleming je otkrio penicilin 1928. Godine, omogućava pre i postoperativno sprečavanje infekcija. Brojni hirurzi su tokom ovog perioda svojim umećem i ingenioznošću doveli do razvoja hirurgije u današnjem obimu, kao i napredkom tehnologije. Hirurgija budućnosti ide u smeru što manje traume tkiva i organizma, kao i na poljima mikrohirurgie, fetalne, endoskopske, transplantacione hirurgije, implantacije veštačkih organa i tkiva koja se dobijaju na tkivnim kulturama.

Osnovni zadaci hirurgije

Osnovni zadatak hirurgije u bilo kojim uslovima je da se pomogne obolelom ili povređenom. U zavisnosti od uslova okruženja, na medicinskim radnicima je da se pacijentu pruži adekvatna pomoć bez obzira na uslove koji su u okruženju. Osnovni princip pružanja medicinske pomoći je da nikada ne treba nauditi pacijentu. Pomoć ukazuje kvalifikovano lice za obim pomoći koji pruža, u okviru prve pomoći to može biti i obučeni laik. Dijagnostika i lečenje se izvode u okruženju koje omogućava njihovo kvalitetno izvođenje. To znači da u mirnodopskim uslovima, prvu pomoć, dijagnostiku, lečenje i oporavak sprovode za to kvalifikovani medicinski radnici u okvirima svojih nadležnosti u ustanovama koje su za pružanje medicinskih usluga opremljene.

U vanrednim uslovima kao što su elementarne nepogode i rat, na svim medicinskim radnicima je da se prilagode uslovima okruženja i da uz požrtvovan rad ostvare isti ili sličan stepen zdravstvene zaštite. Za takve uslove svaka zdravstvena ustanova ima pripremljene okvirne planove. Ukoliko medicinsko osoblje nije u mogućnosti da na datom mestu i vremenu pruži najbolje moguće lečenje pacijentu, dužno je da se sprovedu neophodne medicinske mere da osposobi pacijenta za transport do najbliže adekvatne ustanove, gde će se lečenje završiti.